Weert ligt aan ‘de’ knaal.

‘Parijs ligt aan de Seine en Bonn ligt aan de Rijn’. Met dit liedje bestormden De Spelbrekers in 1960 de hitlijsten. Het was de inspiratiebron voor een Weertlandse versie met de volgende tekst:

Pariês ligtj aan de Seine,
Zaltbommel aan de Waal,
Mer waaje noeëts huuërtj zegke
És Wieërt ligtj aan de knaal

‘De’ knaal. Natuurlijk, ook in Weert weten we dat het in Algemeen Nederlands ‘het’ kanaal is. Waarom wij dan tóch ‘de’ knaal zeggen? Misschien om het belang ervan extra te benadrukken? Alle rivieren hebben immers ‘de’ als bijbehorend lidwoord: de Seine, de Waal, de Maas. En voor Weert is ‘de’ knaal ook een heel belangrijke vaarweg.

De of het kanaal

Dit jaar is het 200 jaar geleden dat de Zuid-Willemsvaart, ‘de knaal’ dus, gereedkwam. Het kanaal verbindt Maastricht met Den Bosch, een afstand van 120 kilometer. Bij Paol 60 in Weert ben je halverwege. Het is onvoorstelbaar dat dit lange kanaal door ca. 7000 arbeiders met de hand, schop en kruiwagen in vier jaar tijd is gegraven. Oorspronkelijk was het kanaal tien meter breed, inmiddels op plekken uitgedijd tot wel 40 meter. Op de foto hieronder zien we kanaalarbeiders, die in 1922 bezig zijn met het verbreden van het kanaal. Zij hebben hulp van een paard en smalspoorwagentjes.

Tweehonderd jaar Zuid-Willemsvaart

De Zuid-Willemsvaart heeft veel voor Weert betekend. De stad kwam na eeuwen uit haar isolement. Het kanaal werd een vestigingsas voor allerlei bedrijven. De kleipijpenfabriek en de scheepswerf waren de eerste. Begin twintigste eeuw gevolgd door onder andere de lijmfabriek van Frencken, de Wertha Bierbrouwerij en de lucifersfabriek. Later gevolgd door o.a. de gloeilampenfabriek van Philips. Op de grote foto uit 1965 zien we de Wertha, de gasfabriek en het Landbouwbelang.

Tweehonderd jaar Zuid-Willemsvaart. Daar moeten we bij stilstaan. En dat gaat ook gebeuren. Onder andere de Aldenborgh is druk bezig met de voorbereidingen.

Door Koos Neijnens i.s.m. Stadsgidsen Regio Weert
Reageren: info@stadsgidsenweert.nl
Bron: Beeldbank Gemeentearchief Weert