Eenzaamheid onder ouderen

Uit het Nationaal Ouderenonderzoek 2025 van het Nationaal Ouderenfonds blijkt dat 50% van de ouderen zich in meer of mindere mate eenzaam voelt. Zij voelen zich vaak tot last en dat weerhoudt hen ervan om aandacht te vragen. Dit terwijl ze ‘nieuwe mensen ontmoeten’ heel waardevol vinden. 
Ouderen willen wel meedoen, maar voelen zich geremd. Hoe leg je nieuwe contacten en waar begin je? Eenzaamheid is niet alleen een sociaal, maar ook een emotioneel probleem. Deelnemers aan het onderzoek gaven aan dat ze zich pas écht openstellen als ze zich veilig en gewaardeerd voelen. Zij ervaren meer zingeving wanneer ontmoetingen draaien om gelijkwaardigheid en wederkerigheid, niet alleen ontvangen maar ook bijdragen met hun kennis, humor en levenservaring.

De directeur van het Nationaal Ouderenfonds: “We moeten als samenleving laten merken dat ouderen welkom zijn en dat ze ertoe doen, ze hebben namelijk zoveel te bieden. Kleine gebaren kunnen daarbij een groot verschil maken.”
Wat kan helpen? Kleine dingen als: Een alleenstaande oudere meevragen voor een buurtactiviteit, boodschappen doen voor een buurtgenoot, koken, een klusje in de tuin.

In september is er weer een Week tegen Eenzaamheid. Doel: helpen het taboe op eenzaamheid te doorbreken, eenzaamheid te agenderen, bespreekbaar te maken en mensen meer bewust te maken van het thema. Er moeten meer mensen in actie komen om eenzaamheid te verminderen en te voorkomen. Maar waarom wachten tot september?

Mieke Janssen-Reijnders

Als wijkverpleegkundige zie ik eenzaamheid onder ouderen bijna dagelijks terug bij onze cliënten. Het gaat daarbij lang niet altijd om het ontbreken van mensen om hen heen, maar vaker om het gemis van een hechte, betekenisvolle band. Eenzaamheid verdwijnt dan ook niet vanzelf door meer contact of extra sociale activiteiten. De kern zit vooral in de kwaliteit van die contacten en in het gevoel gezien en gewaardeerd te worden.

Voor mij begint het bij het herkennen van signalen van eenzaamheid. Soms benoemt iemand zelf dat hij of zij zich eenzaam voelt, maar vaker uit het zich subtieler, bijvoorbeeld door een sombere stemming, vermoeidheid, verminderde zelfzorg of claimend gedrag. Dan probeer ik het gesprek hierover aan te gaan en samen te onderzoeken wat iemand mist en nodig heeft. Dat alleen al kan verlichting geven.

Als wijkverpleegkundige ben ik goed bekend met de sociale kaart in de wijk en kan ik mensen gericht verwijzen. In veel buurten zijn laagdrempelige initiatieven waar ouderen elkaar kunnen ontmoeten. Daarnaast werk ik samen met welzijnsorganisaties, zoals Punt Welzijn, om mee te denken en ondersteunende gesprekken te voeren. Mijn advies is om eenzaamheid niet te negeren, maar bespreekbaar te maken, aan te sluiten bij wat iemand belangrijk vindt en kleine, haalbare stappen te zetten. Aandacht hebben voor de ouderen om ons heen kan al een groot verschil maken.

Eva van Mens

Voor mij is eenzaamheid geen abstract begrip, maar iets wat ik dagelijks terugzie in gesprekken met mensen. Tijdens de drie jaar dat ik werkte voor een relatietherapeut, viel het me steeds meer op hoeveel mensen, jong en oud, zich alleen voelen. Vaak hebben ze niemand bij wie ze echt hun verhaal kwijt kunnen. Dat raakte me, en het was de aanleiding om EvenmetEva te starten.

Met EvenmetEva bied ik iets heel eenvoudigs, maar krachtigs; een luisterend oor. Ik zet mijn headset op en bel met ouderen uit het hele land. Geen haast, geen oordeel, gewoon aandacht. Wat me telkens weer raakt, is hoe open mensen worden als ze zich veilig voelen. Na afloop hoor ik vaak hoe waardevol het gesprek voor hen was. Soms is één goed gesprek al genoeg om iemand zich weer gezien te laten voelen.

Eenzaamheid gaat niet alleen over alleen zijn, maar vooral over je niet verbonden voelen. En die verbinding kan in kleine momenten zitten. Een gesprek, een lach, erkenning. Wat ik ook heb geleerd: de behoefte om gehoord te worden is van alle leeftijden. Daarom geloof ik dat we als samenleving meer mogen investeren in echte aandacht voor elkaar. Ieder klein gebaar kan vandaag al beginnen.

Pauline van Hulzen

“Ouder worden is fijn maar oud zijn niet”, dat hoor ik vaak. Steeds meer vrienden en familieleden vallen weg en jij blijft ‘alleen’ over. “Ik mag niet klagen”, volgt er dan regelmatig. Jawel, dat mag best! Iedereen heeft het druk met zijn eigen leven en jij wilt niemand tot last zijn en niet zeuren terwijl je eigenlijk best veel te vertellen en te delen hebt. Maar wie luistert er nog naar jouw verhalen over ‘toen’?

Als welzijnswerker bij Punt Welzijn ga ik hiermee aan de slag. Samen onderzoeken wat er wél nog kan en waar je nog blij van wordt. Kijken wie er wél nog voor jou is of wil zijn. Krijg je wel eens de vraag “Als ik wat voor je kan doen, dan zeg je het maar?”  Vind je het moeilijk om te vragen?

Wellicht kan ik je helpen weer wat glans in je leven brengen. Bedenk dat veel mensen graag iets doen voor een ander. Samen gaan we op zoek: Wie vraag je en hoe doe je dat?

Eenzaamheid kan niet helemaal opgelost worden door aan een of meer activiteiten mee te gaan doen. Maar weer wat leuks in je agenda hebben kan wel het verschil maken. Iets om naar uit te kijken. Er is veel te doen voor ouderen in Weert en ik weet wat en waar dat zoal is of ik heb collega’s die dat weten.