5 juni 1568. Het is druk op de Grote Markt in
Brussel. Spaanse militairen vormen een cordon
rondom een houten schavot. Terwijl graaf Van
Egmont levenloos onder een zwart laken ligt,
komt Philips aangelopen. De graaf groet hier
en daar wat Spaanse militairen die hij herkent.
In het midden van het schavot staat hij stil. Hij
doet een laatste schietgebedje, voordat ook hij…
Doodgezwegen
Velenweten hoe hetmet Philips vanHorne, ookwel
Philips van Montmorency, heer van Weert, afloopt.
Hij wordt net als zijn vriend Van Egmont op last
van Hertog Alva onthoofd. Beiden zouden volgens
de katholieke koning Filips II ongehoorzaam zijn
geweest. Zo waren ze in de ogen van de Spaanse
koning te tolerant voor de protestanten. Na de
executie wordt het lichaam van Philips naar
Weert gebracht. Waar het neergelegd werd,
was een vraag. Eeuwen werd er niks met het
verhaal van Philips van Horne gedaan. De plaats
waar hij begraven lag, zou onbelangrijk zijn. Het
betekende namelijk dat er een link gelegd werd
met de donkere periode in de late middeleeuwen,
waarin protestanten tegen de katholieken
streden, met als dieptepunt de Beeldenstorm.
Philips werd gezien als te tolerant voor de
protestanten, als een slechte katholiek, en moest
daarom worden vergeten.
De kroniek van Maria Luyten
In de negentiende eeuw werd de zogenaamde
‘kroniek van Maria Luyten’ gepubliceerd. Maria
Luyten was een Weerter zuster uit het klooster
van de witte nonnen in de Maastraat. In de kro-
niek beschrijft ze verschillende gebeurtenissen
uit haar tijd, met name de Beeldenstorm. In een
van haar verhalen vertelt ze over het gebalsemde
lichaam van Philips, dat op 23 juni 1568 Weert
werd binnengebracht. De kist werd volgens
Luyten meteen in de Martinuskerk begraven.
23 juni 1568, een loden kist met een lijk wordt
vanuit Brussel Weert binnengebracht. Wie ligt
hierin? Philips de Montmorency? Er wordt niet
over gesproken. Net zomin als dat er niet wordt
gesproken over de plek waar deze kist begra-
ven zou worden. Diezelfde avond waren Philips’
protestante vrouw Walburgis van den Nieuwen-
aer en zijn moeder Anna van Egmont niet meer in
het Weerter stadje te bekennen. Met de noorder-
zon vluchtten ze naar Duitsland; ze waren bang
voor de wraak van Filips II.
Philips’ hart
In de 19e eeuw werd Philips weer bekend. De
jonge Belgische staat maakte hem en Lamoraal
van Egmont namelijk tot nationale helden. Dit
was een reden om in de Weerter Martinuskerk
te gaan graven. Men trof een grafkelder aan met
vier houten kisten. Op de grootste kist stond een
tinnen bus. Uit de inscriptie die op de bus stond,
bleek dat hier het hart van Philips van Horne in
zat. In de tijd van Van Horne was men ervan over-
tuigd dat de ziel van de mens in het hart huist.
Vandaar dat na de dood van een belangrijk per-
soon het hart uit het lichaam gesneden werd. Het
begraven van het hart was minstens zo belangrijk
als het begraven van het lichaam. Zonder veel
verder onderzoek te doen ging men er bovendien
vanuit dat in de grootste houten kist het lichaam
van Philips lag.
zoektocht
Hij werd 450 jaar geleden onthoofd in Brussel. Een paar weken later werd zijn lichaam in een loden
lijkkist naar Weert gebracht. Eeuwen werd er in Weert niet over Philips van Horne gesproken. Totdat hij
in de 19e eeuw een nationale held werd in België.
Door Laura Mennen
De
zoektocht
naar Van Horne
is een expeditie naar
identiteit
Zonder veel verder
onderzoek te doen
ging men ervan uit
dat in één
van de houten kisten
het lichaam van
Philips zat
Eeuwen werd er niks
met het verhaal van
Philips van Horne
gedaan; waar hij
begraven lag, zou
onbelangrijk zijn
25
Grondradaronderzoek in de paterskerk.
Foto's bij dit artikel: Artis communicatiebureau, Martin Scheepers.
