“Onze Weerter Weerbaarheid maken we samen”

Gemeente gaat inwoners betrekken bij voorbereidingen rampscenario’s

In een wereld waar de spanning toeneemt, de onderlinge verhoudingen alsmaar scherper worden en het klimaat soms extreme vormen aanneemt, liggen steeds meer gevaren op de loer. De risico’s op cyberaanvallen, langdurige stroomuitval zijn groter en realistischer. Tegen deze mogelijke gevaren en de risico’s die dit met zich meebrengt, moeten wij ons voorbereiden. De landelijke overheid is vorig jaar de campagne ‘Denk vooruit’ gestart en de  gemeente Weert gaat hier nu een stap verder in, door samen met de inwoners te kijken naar hoe te handelen in geval van een ramp of langdurig incident.

Roel van der Heijde is beleidsadviseur Integrale Veiligheid bij de gemeente Weert en vanuit de rol als projectleider betrokken bij het project ‘Maatschappelijke Weerbaarheid’. “Misschien is dit een wat ambtelijke titel”, legt Roel uit, “maar dit is wel waar we naar streven: een maatschappij die weerbaar is tegen onverwachte overlast van buitenaf. Of dat nu een langdurige stroomuitval is, een cyberaanval waardoor ons leven wordt ontwricht, of zware overlast door extreem noodweer, we moeten meer  rekening houden met meerdere dreigingen. Op steeds meer plekken in de wereld zien we dat grote groepen mensen te maken krijgen met rampen en wij willen samen met de inwoners gaan denken én werken aan scenario’s over hoe te handelen als ons iets soortgelijks overkomt. Dat geldt voor ons als overheid, maar ook voor u als inwoner.”

Kan morgen gebeuren

Burgemeester Vlecken, verantwoordelijk portefeuillehouder voor de openbare orde, is vanzelfsprekend betrokken bij het project. “We merken dat de Nederlanders erg nuchter zijn en veelal een afwachtende houding aannemen. Dat geldt ook voor de Weertenaren. Vaak hebben ze de houding van: ‘dat regelen we zelf wel’. Maar de situatie in de wereld en de geopolitieke spanningen maken dat dreigingen alsmaar realistischer worden.  Het kan zo maar morgen gebeuren dat we ermee te maken krijgen. Als gemeente willen wij de noodplannen niet bij de inwoners over de schutting gooien, nee, wij nemen het voortouw om samen met de inwoners plannen op te stellen over hoe we ons het beste kunnen voorbereiden.
Want wat moeten we doen als door een cyberaanval de totale internetverbinding wegvalt en er gelijktijdig een stroomstoring ontstaat? Alle hulpdiensten zijn dan niet meer bereikbaar, het licht is uitgevallen, pinapparaten functioneren niet meer en elektrische deuren gaan niet meer open. Als dit enkele uren duurt spreken we niet van een rampsituatie maar wanneer delen van onze bevolking–  net zoals vorig jaar in Berlijn – dagenlang afgesloten zijn van stroom en internet, wordt het toch kritisch. 

Toen ik nog burgemeester was in Landgraaf hebben we in Zuid-Limburg te maken gehad met een grote stroomuitval die enkele duizenden inwoners trof. Daarbij bleek dat we niet goed voorbereid waren op zo’n situatie. Daar hebben we veel van geleerd vooral op het gebied van communicatie en het bereiken van hulpdiensten en burgers. Over dat soort bedreigingen zijn we  gaan nadenken en werken we scenario’s uit. Hiervoor zijn we met inwoners in gesprek om naar hun ideeën en suggesties te luisteren.”

Samenredzaamheid

Eind vorig jaar werd bij ruim 8,5 miljoen huishoudens in Nederland het informatieboekje ‘Bereid je voor op een noodsituatie’ van de campagne ‘Denk vooruit’ verspreid. Het doel van deze landelijke campagne van de overheid was mensen bewust maken en voor bereiden op noodsituaties (zoals overstromingen, stroomstoringen of cyberaanvallen), waardoor ze 72 uur zelfredzaam kunnen zijn.

Roel: “Dit soort noodsituaties treft dan een groot deel van de samenleving. En die doelgroep is enorm breed. Vooral hulpbehoevende ouderen zijn dan het meest afhankelijk van hulp en ondersteuning. In ons project willen we gaan kijken naar een vorm van samenredzaamheid in plaats van zelfredzaamheid. Dat mensen naar elkaar gaan omzien en handjes leveren. Dat geldt ook voor de jongeren. Wat te denken van de generatie die bijna met de telefoon in de hand is geboren? Wat gebeurt er met hen wanneer er geen internetverbinding of stroom meer is? Hun leven raakt dan volledig verstoord. Maar zij kunnen wel handjes leveren en een rol spelen in hulp aan bijvoorbeeld de oudere mevrouw aan de overkant van de straat. Recent hebben we verschillende avonden gesproken met vertegenwoordigers van buurt- en wijkraden en ook met coördinatoren van de Buurtpreventie WhatsApp-groepen. Deze mensen hebben zich al ooit opgeworpen om bepaalde verantwoordelijkheid te nemen in hun buurt of wijk en hen vragen we om mee te denken over dit soort situaties. Want beleid in dit soort gevallen gaat van macro naar micro, van landelijk naar maatregelen op straat- of gezinsniveau.”

Noodsteunpunten

De burgemeester vult hem aan: “Deze buurt-coördinatoren hebben zich zo’n tien jaar geleden vanuit intrinsieke motivatie aangemeld voor deze rol. In kleinere groepen (van circa tien mensen) zijn we gaan praten over allerlei scenario’s. Op deze manier proberen we een thermometer in  de samenleving te houden. Wat leeft er en wat speelt er. Hoe kunnen we de inwoners het beste bereiken en benaderen en welke rol kunnen deze vertegenwoordigers hierbij spelen? Deze mensen kennen hun wijk of dorp als de beste en zijn dus fijne gesprekpartners.”

“We willen naar hen luisteren en iets doen met de ideeën uit de samenleving. Fijn om te horen dat uit die gesprekken bleek waar wij ook al de meeste voorbereiding in hebben gestoken, namelijk dat ‘informatie’ een van de belangrijkste behoeften is van mensen bij een ramp. Dat versterkte ons initiatief om in geval van een noodsituatie noodsteunpunten in te richten, verdeeld over de wijken van de stad.

Op dit moment hebben we zo’n tien locaties in kaart gebracht die we, in geval van een calamiteit, hiervoor kunnen inrichten. Weert is daarmee een pilot-gemeente in het land”, licht burgemeester Vlecken toe.

Roel: “Die noodsteunpunten zullen ingericht worden in bijvoorbeeld buurthuizen, clubkantines, sporthallen, zorgcentra of gemeentelijke ruimtes. We zijn nu aan het inventariseren wat hebben we daar allemaal nodig, qua apparatuur, faciliteiten maar ook qua bemensing. We werken momenteel aan een systeem om te zorgen dat we in geval van een algehele stroomuitval de betreffende informatie ook op die plekken kunnen krijgen.

Het doel is dit zo snel als mogelijk definitief te hebben zodat we deze informatie kunnen gaan communiceren. Op deze steunpunten kunnen inwoners informatie krijgen over de ontstane situatie, de gevolgen, werkzaamheden en eventuele gewenste inzet van inwoners.”

Grote betrokkenheid

Burgemeester Vlecken: “Na het verspreiden van de landelijke brochure bleek dat de animo niet heel erg groot was. Met de ontwikkelingen in de wereld, de aanslagen op onder meer energiecentrales en infrastructuur die alsmaar toenemen, maar ook simpelweg de netcongestie, neemt ook de bewustwording bij de inwoners toe. Want ja…we moeten ons realiseren dat het wél kan gebeuren.

Daarom is het zo belangrijk dat we samen streven naar sámenredzaamheid: de overheid én de inwoners, want we hebben beiden een verantwoordelijkheid. En uit de reacties tijdens de informatieavonden merken we dat de inwoners die we gesproken hebben betrokken zijn bij het project. Die betrokkenheid willen we verder uitrollen. Vandaar dat we dit nu al via dit interview willen delen.

Want een gemeente kan dit niet alleen. In geval van nood hebben we elkaar nodig en moeten we, waar mogelijk, elkaar gaan helpen.
Onze Weerter Weerbaarheid maken we samen.”

Deel uw ideeën

“Wat we belangrijk vinden’, zegt Roel”, is dat we de mensen bewust willen maken zonder dat angst daarbij leidende factor is. Want ja… het kan ook hier gebeuren. En ja, daarop zijn we ons zo goed als mogelijk aan het voorbereiden. Maar de impact zal veel groter zijn dan we ons nu kunnen voorstellen.

In groepen zijn we nu scenario’s aan het uitwerken en daar mogelijke oplossingen en invullingen voor aan het bedenken. Dat vragen we ook aan u als inwoner. Welke ideeën heeft u, hoe kunnen we straks handelen en hoe kunnen we de samenleving helpen. Koppel uw mening of ideeën terug naar ons. Hopelijk kunnen wij deze input integreren in het project.” Dat kan via de speciale site.

Speciaal fonds

De burgemeester geeft nog mee dat er ook financiële mogelijkheden zijn. “De gemeente beschikt over een ‘Fonds Burgerinitiatief’, hiervoor aangewend kan worden. Inwoners die een goed en realistisch idee hebben, voor hun buurt of wijk (en dat kan op allerlei gebieden) kunnen dit altijd indienen, waarna het door een speciale commissie beoordeeld wordt. Per idee kan er maximaal € 5000,- aan budget verstrekt worden. Zo willen we als gemeente ook de leefbaarheid en gemeenschapszin in buurten en wijken stimuleren en mogelijk maken.”

Bijeenkomsten gepland

De komende periode vinden er meerdere informatiebijeenkomsten plaats. Die zullen op het gemeentehuis zijn, maar ook in de wijken.  
Hierin gaat de gemeente informeren, adviseren en stimuleren. Roel: “Wij hebben als taakstelling dat we het plan voor de noodsteunpunten verder uitwerken en concreet maken. En ook willen we de inwoners wijzen op hun eigen rol om zich voor te bereiden op het overleven van 72 uur zonder stroom. Bijvoorbeeld door stap voor stap een noodpakket samen te stellen en te zorgen voor voldoende houdbaar water, eten, batterijen, noodverlichting en dergelijke. Tijdens de bijeenkomsten geven we ook eenvoudige tips hoe dit op een laagdrempelige manier te realiseren is.”

Met en voor elkaar

De burgemeester sluit af: “We weten dat dit geen project is maar een proces. Deze bewustwording heeft tijd nodig. Ik roep burgers met ideeën dan ook op om dit aan ons door te sturen: weert.nl/denkvooruit.

Ik wil naar aanleiding daarvan graag persoonlijk met mensen in gesprek gaan om te luisteren wat wij zouden kunnen gaan doen. Als gemeente proberen we zoveel mogelijk om te adviseren en te faciliteren, maar het blijft een geval van samen mét elkaar en vooral samen vóór elkaar.

In de komende editie gaan we verder in op dit onderwerp, waarbij we inwoners aan het woord laten die al een aantal voorbereidingen hebben  getroffen en dit met de lezers van Weert Magazine willen delen. Ben jij zo’n inwoner en wil jij graag andere einwoners van de gemeente Weert helpen door je tips te delen? Meld je dan via de website.