PFAS en hobbykippen?

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) waarschuwt: eet geen eieren van eigen hobbykippen. Er kunnen te hoge concentraties PFAS in zitten. Dit komt vooral door de wormen die kippen uit de bodem oppikken. Joke Herremans van het RIVM: “Als je pech hebt, kun je met drie eieren net zoveel PFAS binnenkrijgen als met een jaar eten en water drinken. … Kippen die eieren leggen voor de commerciële markt komen minder buiten en kunnen dus ook niet of nauwelijks wormen eten.”
Worden we onnodig bang gemaakt?

PFAS is de verzamelnaam voor duizenden chemische stoffen. Deze kunnen nauwelijks worden afgebroken en hopen daardoor op in de grond, maar ook in je lichaam. Er is geen behandeling mogelijk om PFAS uit je lichaam te krijgen. PFAS kan kankerverwekkend zijn, je hormoonhuishouding verstoren of je vruchtbaarheid aantasten.

Wat zou je eraan kunnen doen? Hoe natuurlijker je kippenren of vrije uitlooptuin, hoe slechter. Een kale vlakte is beter want hoe meer plantjes en groen, hoe meer wormen met PFAS erin voorkomen.

Maar PFAS is overal: in de bodem, in de lucht in het water. Uit een analyse van Pesticide Action Network (PAN-NL) blijkt dat op meer dan de helft van de aardbeien, kropsla en druiven resten zitten van PFAS-pesticiden. PFAS-stoffen worden veel gebruikt omdat ze brandwerend zijn en water en vuil afstoten. Ze worden toegepast in veel alledaagse producten zoals verf, kleding, pannen en cosmetica.
Kunnen we het probleem aan de bron aanpakken?

Thomas de Jager

Sta je dan… Jarenlang met liefde je kippen vertroeteld (zelfs tot lichte jaloezie van de wederhelft), ze alle ruimte en groen gegeven die onze tuin te bieden heeft — blijkt dat we ongemerkt een soort PFAS-paradijs hebben aangelegd.

Eerlijk? Ik eet die eieren nog steeds. Maar het gevoel is wel veranderd. Waar ik ze eerst zonder nadenken bij het ontbijt naar binnen schoof, denk ik nu toch: misschien vandaag even niet vier achter elkaar. Sinds het nieuws hebben we ook maar een doosje supermarkt-eieren in de kast liggen, zodat we kunnen afwisselen tussen onze eigen overheerlijke PFAS-nukes en de maagdelijk brave industrie-eieren.

Het wrange is: hoe beter je het doet voor je kippen, hoe slechter het blijkbaar kan uitpakken voor de ei-eter. Dus moet ik nu kiezen tussen blije kippen of een PFAS-loos bestaan. Uiteindelijk voelt het een beetje alsof je in een spel zit dat je niet kunt winnen. Je kunt je kippen minder ruimte en groen geven, maar dat druist in tegen waarom je ze überhaupt houdt. Tegelijk wil je ook niet doen alsof er niets aan de hand is. Dus voorlopig modderen we ergens in het midden.

Carla van de Kruijs

Het is gewoon bewezen dat eieren van kippen die niet buiten komen geen tot weinig PFAS bevatten. Deze kippen eten kippenvoer. Wat een kip eet, vind je terug in het ei. Bij biologische en vrije uitloop kippen zie je wel een verhoging maar niet zo hoog als bij hobbykippen. De verklaring is dat deze kippen langer worden aangehouden en daardoor heeft PFAS meer tijd om zich in het kippenlichaam op te slaan.

Het percentage PFAS in de grond is overal anders. Het is ook natuur dat de kip de worm eet met als consequentie dat na heel veel wormen de PFAS in het ei verhoogt. Je kunt de eieren van je kip laten testen om te weten hoe dit bij jou is. In de pluimveehouderij worden eieren ook getest.

Soms denk ik, is deze informatie allemaal nodig? Hier in Nederland is voedselveiligheid goed geregeld. Er wordt op veel dingen getest en er zijn erg veel regels. Maar de media willen hier graag ook een woord in hebben en dikt het hier en daar aan.

Ik ben echt benieuwd hoe over 20 jaar ons eten eruitziet en waar het vandaan komt. Staat straks op het etiket van de pindakaas hoeveel percentage PFAS erin zit?
Ik zou zeggen gebruik gewoon je boerenverstand.

Geert Gabriëls

We kunnen en zullen het probleem van PFAS moeten aanpakken bij de bron. Hoe meer van dit gif in het milieu terecht komt hoe duurder het wordt als maatschappij om het er weer uit te halen. In Europa wordt gewerkt aan een productverbod voor de vele toepassingen van PFAS. Prima, maar helaas loopt dat verbod door de sterke lobby van grote bedrijven veel vertraging op. Pas als we gezamenlijk een grens trekken komt onderzoek naar PFAS-loze innovaties op gang.
Daarom diende ik eind 2024 in de Tweede Kamer een motie in om een PFAS-lozingsverbod uit te laten werken door het kabinet. Deze motie werd breed aangenomen! De uitwerking ervan liet helaas op zich wachten.
Toch zijn er mogelijkheden! Neem het voorbeeld uit Weert. Een afvalverwerkingsbedrijf diende een vergunningsaanvraag in voor lozing van PFAS (die ze al langere tijd loosde) en de Provincie had geen weigeringsgrond. Door transparante berichten in lokale en landelijke media en de daaropvolgende inzet van bezorgde Weertenaren, de gemeente en het Waterschap, werd de vergunningsaanvraag plots ingetrokken. Het bedrijf kondigde ook aan extra filters te gaan gebruiken. Een eerste stap. Er zijn dus mogelijkheden! Daar moeten we samen voor aan de bel blijven trekken. Gezond water, gezond voedsel en samen zo lang mogelijk in gezondheid in Weert willen leven: wie wil dat nou niet?