Een eeuwige plek in het bos

Natuurbegraafplaats Weerterland in Weert

Steeds meer mensen leggen al bij leven een plek vast op Natuurbegraafplaats Weerterland aan de Heihuisweg in Weert. De keuze komt voort uit de rust van het bos, de duurzame manier van begraven en de zekerheid dat vanaf dat moment alles geregeld is, voor henzelf en voor de nabestaanden.

Het twaalf hectare grote bos staat overdag open voor wandelaars, zodat iedereen de plek op een eigen moment kan ervaren voordat er een keuze valt. De vorm van begraven is eenvoudig: geen grafstenen, geen onderhoudskosten, geen jaarlijkse verplichtingen. Op het graf komt een onbehandelde boomschijf met een persoonlijke inscriptie, verzorgd door de beheerders. Begraven kan in een ecologische kist, een ongelakte mand of een wade van natuurlijke materialen, en een ecologische urn behoort eveneens tot de mogelijkheden. Het ontbreken van grafstenen en onderhoudskosten maakt deze vorm van begraven ook financieel toegankelijk, al geeft voor de meeste mensen de ambiance van het bos zelf de doorslag.

Het verschil met andere natuurbegraafplaatsen in de regio zit in de permanentie en de eenvoud. Waar elders grafrust voor een bepaalde periode geldt, zijn de grafrechten hier eeuwigdurend en worden graven nooit geruimd. Er is geen strooiveld; vanwege de stikstofproblematiek wordt as niet uitgestrooid, zodat het bos zijn natuurlijke karakter behoudt. Steeds vaker vinden er herbegravingen plaats, waarbij eerder overleden dierbaren in de natuur worden herenigd, ook hier uitsluitend met afbreekbare materialen.

De provincie Limburg classificeerde het terrein als ‘Goud-Groene Natuur’, de categorie direct onder het Europese beschermingsnetwerk Natura 2000, waarmee Weerterland de hoogste natuurwaarden kent die in Nederland voor een natuurbegraafplaats haalbaar zijn. Het terrein ligt in de Laurabossen, tussen natuurgebied Kruispeel en de Belgische grens, die deel uitmaken van Grenspark Kempen-Broek, op 5 juli 2024 erkend als UNESCO Mens- en Biosfeergebied en het eerste grensoverschrijdende biosfeergebied in de Benelux.

De Laurabossen kennen een eigen geschiedenis. In de negentiende eeuw werd de toen nog onontgonnen heide in cultuur gebracht en aangeplant met bos dat hout leverde om de Laura-steenkoolmijn in het Zuid-Limburgse Eygelshoven te stutten; halverwege de twintigste eeuw diende het gebied als recreatieterrein voor een van de vele pensionaten die Weert destijds telde. Nog verder terug reikt een vondst die archeologen van RAAP voorafgaand aan de aanleg deden: twee kampementen uit de middensteentijd, tussen 9.700 en 5.300 voor Christus, met door jager-verzamelaars bewerkte vuurstenen klingen en afslagen. Omdat de bodem op die plek ongeroerd is gebleven, geldt de vindplaats als goed bewaard.

Sinds 2020 wordt het terrein teruggebracht naar een gevarieerd inheems bos. Er worden eiken en beuken aangeplant, een bloemenweide met het karakter van een besloten boskamer aangelegd en rondom zijn vruchtdragende struiken gezet die het wild beschutting bieden; de eerste omheiningen zijn verwijderd. Het bos is een broedplaats voor bosuil, ransuil en wespendief. Al enkele jaren broedt er ook de zeldzame nachtzwaluw. In de schemering laten vleermuizen zich zien, overdag verschijnen eekhoorns en het gebied is foerageergebied ook voor andere soorten. De zachte glooiingen in het terrein zijn deels in de ijstijd ontstaan, deels uit stuifzand.

Sinds de opening in juni 2024 is hard gewerkt aan de voorzieningen. Er is een eigen toegangsweg aangelegd en er staat nu een stijlvol paviljoen met ongeveer veertig zitplaatsen, in open verbinding met het bos. Daarmee is voorzien in een plek waar nabestaanden beschut en in rust kunnen samenkomen, iets wat op een natuurbegraafplaats niet vanzelfsprekend is. Onder begeleiding van een ecoloog is het gebied verder versterkt met inheemse aanplant en bloemrijke zones voor meer biodiversiteit, terwijl een eigen stichting het beheer voor de toekomst waarborgt.

Het lidmaatschap van branchevereniging BRANA (brana.nl) onderstreept deze werkwijze. Het garandeert eeuwige grafrust en een maatschappelijk verantwoorde exploitatie, stelt milieueisen aan kleding en kisten met organische afbraak als uitgangspunt, en laat grafmarkeringen alleen in beperkte omvang en in natuurlijke materialen toe. Een onafhankelijke instelling toetst de kwaliteitsstandaard van zowel het natuurbeheer als het begraafplaatsbeheer.

Wie de plek wil ervaren, is vrij om zelf te wandelen, desgewenst samen met een medewerker die gelijktijdig de mogelijkheden toelicht. Voor minder mobiele bezoekers is een elektrische buggy beschikbaar.

Een afspraak maakt u via www.natuurbegraafplaatsweerterland.nl of telefonisch via 0495-539009, op de begraafplaats aan de Heihuisweg of op het informatiepunt aan de Nieuwe Markt 2A in Weert. Een brochure, digitaal of gedrukt, is op aanvraag verkrijgbaar via contact@natuurbegraafplaatsweerterland.nl.